Atrakcje Cinque Terre: Najlepsze wskazówki, wydarzenia i highlights 2026
Cinque Terre, czyli Pięć Ziem, to malowniczy fragment Lazurowego Wybrzeża Włoch, gdzie klify porośnięte winnicami schodzą prosto do turkusowego morza. Każda z pięciu wiosek – Monterosso al Mare, Vernazza, Corniglia, Manarola i Riomaggiore – ma swój niepowtarzalny charakter, choć wszystkie łączy wspólny, sielankowy urok. Zapomnijcie o pośpiechu i zanurzcie się w rytmie życia Ligurii. Region ten jest idealnym miejscem na wspólne odkrywanie z kimś z grupy urlaubspartner.net, gdzie można dzielić się zachwytem nad widokami i odkryciami.
Spacerując wąskimi uliczkami, poczujesz zapach świeżo pieczonego focaccii i soli morskiej. Domy w jaskrawych kolorach, przyklejone do skał, tworzą widok jak z pocztówki. Choć turystyka jest tu obecna, łatwo znaleźć momenty spokoju, zwłaszcza poza głównymi sezonami. Kilkugodzinne wędrówki szlakami łączącymi wioski pozwalają docenić zapierające dech w piersiach panoramy i poczuć bliskość natury.
Odwiedzając Cinque Terre, przygotujcie się na aktywny wypoczynek. Komunikacja między wioskami odbywa się głównie pieszo, pociągiem lub promem – samochody są tu praktycznie bezużyteczne. To region stworzony do powolnego odkrywania, delektowania się lokalną kuchnią i po prostu bycia. Niezależnie od tego, czy szukacie przygód, relaksu, czy po prostu pięknych widoków,lima Liguryjska oferuje coś wyjątkowego.
Najważniejsze zabytki i miejsca
Każda z pięciu wiosek Cinque Terre ma swoje unikalne punkty, które warto zobaczyć. Monterosso al Mare, największa z osad, szczyci się jedyną prawdziwą plażą w regionie i urokliwą promenadą. Jego Stare Miasto (Centro Storico) pełne jest wąskich uliczek i historycznych budowli, takich jak kościół San Giovanni Battista.
Vernazza bywa nazywana najpiękniejszą z wiosek, z jej naturalnym portem, kolorowymi domami wznoszącymi się amfiteatralnie wokół zatoki i zamkiem Doria górującym nad wszystkim. Na placu przy kościele Santa Margherita di Antiochia zawsze tętni życie.
Corniglia, jedyna wioska położona na wzgórzu, oferuje wspaniałe widoki na całą okolicę. Dostęp do niej wymaga pokonania ponad 380 schodów (Lardarina) lub skorzystania z autobusu. Warto tu przyjść dla spaceru po Via ai Cantí, głównej ulicy, i spróbować lokalnego białego wina.
Manarola słynie z malowniczego widoku na domy schodzące do morza, szczególnie efektownego o zachodzie słońca. To tutaj rozpoczyna się Via dell'Amore, choć często jest odcinek ten zamknięty z powodu prac renowacyjnych.
Riomaggiore, najbardziej wysunięta na wschód wioska, urzeka stromą główną ulicą Via Colombo i malowniczym, małym portem. To doskonałe miejsce na koniec dnia, by podziwiać łodzie.
Pamiętajcie, że niektóre z tych miejsc najlepiej eksplorować z kimś bliskim – wspólne odkrywanie piękna tych wiosek dostarcza niezapomnianych wrażeń.
Zamek Doria
📍 VernazzaRuiny zamku z XIV wieku oferują spektakularne widoki na Vernazzę i morze. Warto wspiąć się dla panoramy, choć wstęp może być ograniczony.
Kościół San Giovanni Battista
📍 Monterosso al MareGotycka świątynia z XVI wieku w sercu starego miasta. Charakterystyczna marmurowa fasada przyciąga wzrok.
Via dell'Amore
📍 Manarola - RiomaggioreChoć często nieczynny, ten słynny spacerowy szlak między Manarolą a Riomaggiore jest legendą. Sprawdźcie aktualny status online przed planowaniem.
Plaża w Monterosso
📍 Monterosso al MareNajwiększa i najbardziej dostępna plaża w Cinque Terre, idealna na relaks po wędrówkach. W sezonie letnim warto zarezerwować leżaki z wyprzedzeniem.
Port w Vernazzy
📍 VernazzaKompaktowy, malowniczy port otoczony kolorowymi domami. Stanowi serce życia towarzyskiego wioski, pełne restauracji i barów.
Znalazłeś niezapomniane miejsce i chcesz je tutaj zaprezentować? Jako członek społeczności zaprezentuj miejsce w Cinque Terre dla Najważniejsze zabytki i miejsca.
Przedstaw własną lokalizacjęPrzedstaw własne miejsce jako członek społecznościNowe wpisy będą sprawdzane przez nasz zespół przed publikacją.
Wędrówki i szlaki: odkrywanie Cinque Terre pieszo
Serce doświadczenia Cinque Terre tkwi w jego licznych szlakach pieszych, które łączą poszczególne wioski i oferują zapierające dech w piersiach widoki na wybrzeże i winnice. Najbardziej znany jest Szlak Błękitny (Sentiero Azzurro), choć jego poszczególne odcinki bywają zamykane z powodu osunięć ziemi lub prac konserwacyjnych. Zawsze sprawdzajcie aktualne informacje o stanie szlaków przed wyruszeniem. Szlak jest płatny dla turystów niepełnoletnich.
Najłatwiejszy i najbardziej znany – Via dell'Amore między Manarolą a Riomaggiore – to utwardzona ścieżka idealna na szybki spacer (około 20-30 minut), niestety często nieczynna. Dłuższy odcinek między Riomaggiore a Sant'Antonio (powyżej Manaroli) lub między Manarolą a Volastrą oferuje alternatywne, choć bardziej wymagające trasy z pięknymi widokami na doliny.
Większość turystów wybiera pociąg lub prom, ale piesze wędrówki dają prawdziwe poczucie przygody. Szlak między Corniglią a Vernazzą (około 1.5 godziny) wymaga pewnej kondycji, ale nagradza widokami na charakterystyczne tarasowe uprawy.
Jeśli dysponujecie większą ilością czasu i energii, rozważcie dłuższe trasy, jak ta łącząca Levanto z Monterosso przez wzgórza. Oferuje ona panoramy, których nie zobaczycie z poziomu morza, a jednocześnie pozwala poczuć, jak trudne warunki ukształtowały lokalne rolnictwo przez wieki. Upewnijcie się, że macie ze sobą wystarczającą ilość wody, wygodne buty i przekąski, zwłaszcza jeśli planujecie dłuższą trasę poza głównymi trasami. Warto mieć dobre obuwie – podłoże bywa nierówne.
Sentiero Azzurro (Szlak Błękitny)
📍 Cinque Terre National ParkGłówny szlak łączący wszystkie pięć wiosek. Wymaga zakupu karty Cinque Terre. Sprawdzajcie jego status online, ponieważ odcinki bywają zamykane.
Szlak z Corniglii do Vernazzy
📍 Corniglia - VernazzaOkoło 1.5 godziny marszu z pięknymi widokami na morze i miasta. Dobra opcja dla osób z podstawową kondycją.
Trasa z Manaroli do Volastry
📍 Manarola - VolastraDłuższa i bardziej stroma wędrówka, która prowadzi przez urokliwe winnice i oferuje widoki na całą zatokę. W Volastrze warto odwiedzić Sanktuarium Nostra Signora della Salute.
Szlak z Monterosso do Levanto
📍 Monterosso al Mare - LevantoBardziej ambitna trasa prowadząca przez wzgórza i lasy, oferująca inne spojrzenie na wybrzeże. Dłuższa czasowo, idealna na spokojny dzień pełen ruchu.
Znalazłeś niezapomniane miejsce i chcesz je tutaj zaprezentować? Jako członek społeczności zaprezentuj miejsce w Cinque Terre dla Wędrówki i szlaki: odkrywanie Cinque Terre pieszo.
Przedstaw własną lokalizacjęPrzedstaw własne miejsce jako członek społecznościNowe wpisy będą sprawdzane przez nasz zespół przed publikacją.
Wydarzenia i festiwale przez cały rok
Choć Cinque Terre jest popularne głównie latem, warto poznać jego kalendarz wydarzeń, który może wzbogacić Waszą wizytę. Wiosną, zwłaszcza w maju, Quercioli w Corniglii gości festiwal Festaval, celebrujący kulturę i sztukę.
Latem imprez jest najwięcej. W Vernazzy w sierpniu odbywa się Festa Patronale di San Giovanni Battista, z iluminacjami i fajerwerkami. Monterosso organizuje w lipcu festiwal Solare Monero, poświęcony lokalnej produkcji win i oliwy.
Szczególnie wartym uwagi wydarzeniem jest festiwal Lemoniadowy (Sagra del Limone) w Monterosso, zazwyczaj odbywający się w czerwcu. Jest to celebracja cytrusów, z degustacjami lokalnych przysmaków na bazie cytryn, w tym słynnego limoncello. To świetna okazja, by poczuć lokalną atmosferę i spróbować regionalnych specjałów.
Jesienią, szczególnie we wrześniu i październiku, odbywają się lokalne sagre (festiwale jedzenia) poświęcone winu i oliwom. W Manaroli we wrześniu lub październiku organizowany jest Festiwal Wina (Sagra del Vino), gdzie można spróbować lokalnych win DOCUMENTI DOC i poznać tradycje winiarskie. Z kolei zimą, choć sezon turystyczny jest spokojniejszy, w grudniu Riomaggiore słynie z imponującej szopki bożonarodzeniowej (Presepe di Riomaggiore), która rozświetla wzgórze nad wioską – niesamowity widok, który można podziwiać przez całe święta.
Sprawdzenie lokalnych kalendarzy wydarzeń przed podróżą może być kluczem do niezapomnianego pobytu. Warto też zapytać lokalnych mieszkańców o mniejsze, nieogłaszane imprezy.
Presepe di Riomaggiore
📍 RiomaggioreImponująca, ruchoma szopka bożonarodzeniowa rozświetlająca wzgórze nad Riomaggiore od grudnia do stycznia. To niezwykłe widowisko, które przyciąga tłumy.
Sagra del Limone
📍 Monterosso al MareFestiwal cytrynowy zazwyczaj w czerwcu, oferujący degustacje produktów z cytryn, w tym limoncello, ciast i deserów. To fiesta smaków i zapachów.
Festiwal Wina
📍 ManarolaTradycyjnie jesienią odbywająca się impreza celebrująca lokalne wina DOC. Można tu spróbować schiacchetrà i innych rodzimych trunków.
Znalazłeś niezapomniane miejsce i chcesz je tutaj zaprezentować? Jako członek społeczności zaprezentuj miejsce w Cinque Terre dla Wydarzenia i festiwale przez cały rok.
Przedstaw własną lokalizacjęPrzedstaw własne miejsce jako członek społecznościNowe wpisy będą sprawdzane przez nasz zespół przed publikacją.
Gdzie zjeść i delektować się smakami Ligurii
Kuchnia Cinque Terre to przede wszystkim owoce morza, świeże ryby i lokalne produkty, takie jak oliwa z oliwek, pesto i oczywiście pyszne focaccia. W każdej wiosce znajdziecie urocze trattorie i restauracje, gdzie można spróbować autentycznych dań.
W Monterosso warto odwiedzić Ristorante Miky, znany z doskonałych owoców morza i ryb, serwowanych w eleganckim otoczeniu.
Vernazza oferuje kilka świetnych opcji wzdłuż portu. Na przykład Ristorante Belforte, mieszczący się w historycznej wieży obronnej, zapewnia nie tylko wyśmienite jedzenie, ale i niezapomniane widoki.
Corniglia, choć najmniejsza, ma swoje perełki. U-Batti' Veglia to miejsce szczególnie polecane dla tych, którzy szukają tradycyjnych smaków w przytulnej atmosferze, z dala od tłumów.
Manarola to idealne miejsce na kolację z widokiem na zachód słońca. Restauracja Trattoria dal Billy oferuje klasyczne liguryjskie dania, które zachwycą każdego smakosza.
Nie można zapomnieć o możliwościach szybkich przekąsek. Focacceria Mac 'N' Daigo w Manaroli czy Il Fornaio w Monterosso to miejsca, gdzie spróbujecie najlepszej focaccii, zarówno tej prostej, jak i z dodatkami. Koniecznie spróbujcie też lodów z lokalnych owoców – Gelateria La Marche w Riomaggiore jest jednym z wielu miejsc, gdzie można znaleźć takie orzeźwienie.
Warto rezerwować stoliki w popularnych miejscach, zwłaszcza wieczorem i w sezonie. Wspólne posiłki z partnerem podróży z urlaubspartner.net mogą być wspaniałym uzupełnieniem dnia.
Ristorante Miky
★ 4.5📍 Monterosso al Mare· €€€Wyrafinowana kuchnia z naciskiem na świeże ryby i owoce morza. Eleganckie wnętrze i ogród. Warto zarezerwować stolik.
Ristorante Belforte
★ 4.5📍 Vernazza· €€€Znajduje się w starej wieży w porcie, oferując spektakularne widoki i dania kuchni liguryjskiej. Romantyczne miejsce na specjalne okazje.
Trattoria dal Billy
★ 4.5📍 Manarola· €€Klasyczne dania liguryjskie, w tym owoce morza i pesto. Piękny widok z tarasu, szczególnie o zachodzie słońca. Popularne miejsce.
Focacceria Mac 'N' Daigo
📍 Manarola· €Idealne miejsce na szybką i tanią przekąskę. Focaccia na wszelkie możliwe sposoby – od klasycznej po z dodatkami. Świetna jakość.
Gelateria La Marche
📍 Riomaggiore· €Oferuje pyszne lody rzemieślnicze, często z lokalnych owoców (np. cytryny, maliny). Idealne na orzeźwienie w gorący dzień.
Znalazłeś niezapomniane miejsce i chcesz je tutaj zaprezentować? Jako członek społeczności zaprezentuj miejsce w Cinque Terre dla Gdzie zjeść i delektować się smakami Ligurii.
Przedstaw własną lokalizacjęPrzedstaw własne miejsce jako członek społecznościNowe wpisy będą sprawdzane przez nasz zespół przed publikacją.
Widoki, punkty widokowe i photographie
Cinque Terre to raj dla fotografów, a znalezienie idealnego kadru to jedno z największych wyzwań, zarazem przyjemność. Każda miejscowość oferuje swoje unikalne perspektywy, ale kilka miejsc zasługuje na szczególną uwagę.
Najbardziej ikoniczny widok na Manarolę, często pojawiający się na pocztówkach, można uchwycić z punktu widokowego na ścieżce w kierunku Corniglii. Wystarczy przejść kawałek od centrum wioski w górę, aby znaleźć idealne miejsce na zdjęcia kolorowych domów nad morzem.
Vernazza najlepiej prezentuje się z góry. Wejdźcie na wieżę zamku Doria lub poszukajcie platform widokowych na początku szlaku prowadzącego do Monterosso. Stamtąd rozciąga się panorama na cały malowniczy port i amfiteatr domów.
Monterosso, ze względu na swoje położenie, oferuje widoki z różnych perspektyw. Wejdźcie na szlak w kierunku Vernazzy, aby zobaczyć całą zatokę z odległości, lub poszukajcie punktów widokowych na wzgórza otaczające miasto.
Miłośnicy aktywnego wypoczynku powinni rozważyć spacer po trasach wyżej położonych, poza głównym Szlakiem Błękitnym. Trasy te często prowadzą przez tarasowe winnice i oferują zapierające dech w piersiach widoki na wybrzeże Ligurii widziane z innej perspektywy. Szukajcie pożądanych punktów widokowych oznaczonych jako 'belvedere'.
Zachody słońca nad Morzem Liguryjskim są zawsze spektakularne. Manarola i Riomaggiore są szczególnie polecane do podziwiania tego zjawiska. Znalezienie odpowiedniego miejsca ze stabilnym gruntem i dobrym ujęciem może wymagać chwili poszukiwań, zwłaszcza jeśli podróżujecie w grupie.
Punkt widokowy na Manarolę
📍 Manarola (ścieżka w kierunku Corniglii)Najbardziej znane ujęcie Manaroli z górującymi nad morzem domami. Najlepsze światło poranne lub późne popołudnie.
Wieża zamku Doria
📍 VernazzaDaje możliwość zobaczenia Vernazzy z lotu ptaka, z jej portem i kolorowymi domami wkomponowanymi w klif. Wymaga niewielkiej opłaty za wstęp.
Szlak do Vernazzy z Monterosso
📍 Monterosso al Mare -> VernazzaWidoki na Zatokę Monterosso i Vernazzę ukrytą między wzgórzami. Idealne miejsce na zrobienie zdjęć całej linii brzegowej.
Plaża w Riomaggiore
📍 RiomaggioreChoć plaża jest kamienista, widok na kolorowe domy wyrastające z morza jest unikatowy. Dobre miejsce na uchwycenie klimatu wioski.
Znalazłeś niezapomniane miejsce i chcesz je tutaj zaprezentować? Jako członek społeczności zaprezentuj miejsce w Cinque Terre dla Widoki, punkty widokowe i photographie.
Przedstaw własną lokalizacjęPrzedstaw własne miejsce jako członek społecznościNowe wpisy będą sprawdzane przez nasz zespół przed publikacją.
Co robić poza utartymi szlakami
Chociaż Cinque Terre jest znane z malowniczych wiosek i szlaków, istnieje wiele sposobów, by doświadczyć tego regionu z nieco innej perspektywy. Zamiast ograniczać się do tych pięciu perełek, rozważcie wizytę w mniej znanych, urokliwych miejscach.
San Bernardino to mała osada położona na wzgórzu nad Riomaggiore, do której można dotrzeć pieszo lub autobusem. Oferuje spokojniejszą atmosferę i piękne widoki na dolinę, a także typowe dla regionu restauracyjki.
Warto również zboczyć z głównego Szlaku Błękitnego i odkryć mniejsze, boczne ścieżki prowadzące do samotnych winnic lub kapliczek (oratori). Te miejsca często oferują ciszę i spokój, a także autentyczne doświadczenie życia w regionie.
Jeśli interesuje Was lokalne winiarstwo, zorganizujcie wizytę w jednej z mniejszych winnic, która często oferuje degustacje po wcześniejszym umówieniu. Niektóre z nich znajdują się na wzgórzach powyżej wiosek, oferując nie tylko wino, ale i niezwykłe widoki na całe wybrzeże. Szukajcie znaków 'Agriturismo' lub 'Cantina'.
Możecie też wynająć kajak lub stand-up paddleboard i eksplorować wybrzeże od strony morza. Daje to unikalną perspektywę na wysokie klify i ukryte jaskinie, do których nie ma dostępu pieszo. Jest to świetna aktywność, zwłaszcza jeśli macie partnera podróży z urlaubspartner.net, z którym możecie dzielić tę prywatną przygodę.
Zamiast udawać się do zatłoczonych, głównych placów, poszukajcie małych, lokalnych barów w bocznych uliczkach lub spróbujcie lokalnych wypieków w mniej znanych piekarniach. To właśnie te małe odkrycia często tworzą najpiękniejsze wspomnienia.
San Bernardino
📍 Wzgórze nad RiomaggioreSpokojna wioska z pięknymi widokami. Dociera tu kilka szlaków, oferując wytchnienie od tłumów. Szczególnie polecana dla pieszych turystów szukających spokoju.
Prywatne winnice
📍 Wzgórza nad Cinque TerreWiele mniejszych, rodzinnych winnic zaprasza na degustacje. Warto wcześniej skontaktować się telefonicznie w celu umówienia wizyty.
Wypożyczalnia kajaków
📍 Monterosso al Mare / RiomaggioreUmożliwia eksplorację wybrzeża od strony morza, odkrywanie jaskiń i ukrytych zatoczek. Świetna alternatywa dla szlaków pieszych.
Znalazłeś niezapomniane miejsce i chcesz je tutaj zaprezentować? Jako członek społeczności zaprezentuj miejsce w Cinque Terre dla Co robić poza utartymi szlakami.
Przedstaw własną lokalizacjęPrzedstaw własne miejsce jako członek społecznościNowe wpisy będą sprawdzane przez nasz zespół przed publikacją.
Aktywności dla rodzin z dziećmi
Choć Cinque Terre może wydawać się miejscem dla par i turystów szukających aktywnego wypoczynku, oferuje również atrakcje dla rodzin z dziećmi. Kluczem jest odpowiednie przygotowanie i wybór aktywności, które będą dla nich interesujące.
Najłatwiejszymi i najprzyjemniejszymi opcjami są plaże. Monterosso al Mare posiada największą piaszczystą plażę, gdzie dzieci mogą bezpiecznie się bawić i pływać. W Riomaggiore i Vernazzie również znajdują się mniejsze, kamieniste plaże, gdzie można ochłodzić się w morzu.
Podróżowanie pociągiem między wioskami jest samo w sobie atrakcją dla dzieci. Krótkie przejazdy, często tunelem, są ekscytujące, a możliwość szybkiego przemieszczania się między różnymi miejscami sprawia, że dzieci mniej się nudzą.
Wycieczka łodzią wzdłuż wybrzeża to kolejna świetna opcja. Oferuje ona wspaniałe widoki na wioski z innej perspektywy, a często jest bardziej komfortowa i szybsza niż piesze wędrówki, zwłaszcza gdy dzieci są zmęczone. Można z łodzi łatwo dostrzec delfiny, co jest dodatkową atrakcją.
Wybór restauracji zależy od preferencji. Focaccerie i pizzerie są zazwyczaj bezpiecznym wyborem dla najmłodszych. Warto też szukać miejsc z prostymi daniami, takimi jak makaron z sosem pomidorowym czy ryba z frytkami.
Jeśli planujecie krótsze spacery, wybierajcie łatwiejsze odcinki szlaków lub poszukajcie ścieżek w bardziej płaskich dolinach. Pamiętajcie o odpowiednim nawodnieniu i ochronie przed słońcem. Choć wspinaczka po stromych schodach może być wyzwaniem, widoki i możliwość dotarcia do celu często wynagradzają wysiłek.
Plaża w Monterosso
📍 Monterosso al MareNajwiększa i najbardziej przyjazna dzieciom plaża w regionie. Zapewnia przestrzeń do zabawy i łatwy dostęp do wody.
Rejs łodzią między wioskami
📍 Wybrzeże Cinque TerreOferuje wspaniałe widoki i jest świetną alternatywą dla pieszych wędrówek, zwłaszcza z małymi dziećmi. Często można zobaczyć delfiny.
Pizzeria La Cambusa
★ 4.3📍 Riomaggiore· €€Popularna pizzeria w Riomaggiore, oferująca szeroki wybór pizz, które zadowolą nawet najbardziej wybredne podniebienia. Dobre miejsce na rodzinny posiłek.
Znalazłeś niezapomniane miejsce i chcesz je tutaj zaprezentować? Jako członek społeczności zaprezentuj miejsce w Cinque Terre dla Aktywności dla rodzin z dziećmi.
Przedstaw własną lokalizacjęPrzedstaw własne miejsce jako członek społecznościNowe wpisy będą sprawdzane przez nasz zespół przed publikacją.
Darmowe atrakcje i aktywności
Cinque Terre oferuje wiele pięknych widoków i doświadczeń, które nie wymagają wydawania pieniędzy. Spacer po każdej z pięciu wiosek to już samo w sobie atrakcja. Wąskie uliczki, kolorowe domy, malownicze place i widoki na morze, które można podziwiać za darmo, są głównym magnesem tego regionu.
Warto wybrać się na pieszą wycieczkę po dostępnych, darmowych fragmentach szlaków. Nawet jeśli nie przejdziecie całego Szlaku Błękitnego (który jest płatny), istnieją inne ścieżki i drogi łączące wioski lub prowadzące do pobliskich punktów widokowych, które można eksplorować bezpłatnie.
Każda wioska ma swoje kościoły, takie jak kościół San Giovanni Battista w Monterosso, do których można wejść i podziwiać architekturę i dzieła sztuki. Upewnijcie się tylko, że szanujecie godziny otwarcia i zasady panujące w świątyni.
Relaks na plaży to kolejna darmowa opcja. Chociaż leżaki i parasole są płatne, zawsze można znaleźć miejsce na ręczniku na darmowych fragmentach plaży w Monterosso lub skorzystać z mniejszych, kamienistych zatoczek w innych wioskach, aby popływać i ochłodzić się w morzu.
Podziwianie zachodu słońca to darmowe widowisko, które oferuje Cinque Terre. Znajdźcie dogodne miejsce na klifie lub przy brzegu w Manaroli lub Riomaggiore i cieszcie się magią zmieniających się barw na niebie.
Wreszcie, po prostu spacerując po promenadach i nabrzeżach, chłonąc atmosferę i obserwując codzienne życie mieszkańców, można w pełni doświadczyć piękna Cinque Terre bez wydawania fortuny.